خانه / جلسات پژوهش / مشاهیر ادب و فقاهت تخت فولاد اصفهان

مشاهیر ادب و فقاهت تخت فولاد اصفهان

حاج آقا رحیم ارباب

فقیه زاهد،ادیب کامل ،حکیم عارف،جامع دانشهای نقلی وعقلی  وعالم ربانی ،در روزشنبه دوازدهم جمادی الثانی سال ۱۲۹۷ در چرمهین از قرای توابع لنجان علیای اصفهان دیده به جهان گشود.

خاندان و والدین: رحیم ،فرزند حاج علی پناه چهار محالی اصفهانی (ارباب حاج آقا)،فرزند عبدالله( ارباب آقا) ، فرزند حاج علی پناه ، فرزند ملا عبدالله شیرازی – معاصر زندیه- بوده است. نیاکان وبیشتر اقوام وخویشان رحیم ، افرادی با سواد وبرخوردار از فضل وادب ،وبهره مند از تاریخ وشعر بوده اند.پدر رحیم، مرحوم« ارباب حاجی آقا» در شعرتخلص (( لنگر)) داشت وبا عمان ودهقان سامانی معاصر بوده وجلسات شعر داشته اند. پدران ونیاکان رحیم از اعیان دهاقین ومشاهیر نجبا به شمار می رفته اندوبه این سبب به لقب(ارباب ) خوانده شده اند. رحیم در سن هفت سالگی به همراه پدر ومادرش راهی اصفهان شده است.

تحصیلات واساتید: رحیم بنابر رسم بزرگ زادگان قدیم،از کودکی در مکتب خانوادگی نزد معلم خصوصی،مرحوملا محمد حسن همایی که عالمی فاضل وپرهیزکار وشاگردان فقیه اصولی، شیخ مرتضی ریزی (م:۱۳۲۹ق) بود،دروس فارسی مقدمات عربی وکتب مقدمات فقه واصول مانند:شرایع ومعالم وحاشیه ملا عبدالله  وبخشی از شرح لمعه را به حاج رحیم آموزش داد.محل فراگیری دانشهای مقدماتی وی را در برخی از منابع زادگاه او ودر برخی دیگر، اصفهان دانسته اند. حاج آقا رحیم که در زمانی اندک ، مقدمات را به خوبی فراگرفت ،توانست به مَدرَس دانشمندان نامی روزگار راه یافته ، مضر برخی ازفقها وحکمای بزرگ رادرک نماید. مغنی ومطول را نزد ادیب نامی آقاسیّد محمود کلیشادی (۱۲۶۰-۱۳۲۴ق) وسطوح فقه واصول ازجمله قوانین الاصول رانزد فقیه نامی ،آقا سیّد محمد باقر درچه ای (م:۱۳۴۲ق)نظر حاج آقا رحیم را جلب نمود ودر فقه ، بهره های بسیاری از این استاد خود برد. در همان زمان وکمی پیش از درس درچه ای،اکثرعلوم ومعارف اسلامی را از محضر دواستاد بزرگ خود: آخوندکاشی(حدود۱۲۵۰-۱۳۳۳ق) وجهانگیر خان قشقایی (۱۲۴۳-۱۳۲۸ق) فراگرفت. بخشی از سطوح عالی حکمت اسلامی ،مانند شرح اشارات محقق طوسی وشفای ابن سینا ،یک دوره علم اخلاق استدلالی ونهج البلاغه حضرت مولی الموحدین علی علیه السلام را نزد جهانگیر خان قشقایی خواند. حاج آقا رحیم،قسمت اعظم علوم عقلی ،از جمله فلسفۀ مشاء وحکمت متعالیه را وعلوم ریاضی وهیئت ونجوم ونیز برخی متون فقهی واصولی رادر مدت نزدیک به بیست سال نزد آخوند ملا محمد کاشی فراگرفت. متونی مانند:شفا،شرح اشارات ،اسفار،شوارق الالهام، شرح منظومه،شرح چغمینی، خلاصة الحساب ذوقئانین الاصول را در درمحضر آخوند خواند. حاج آقا رحیم مظهر کامل آخوند کاشی وبزرگترین وارث علوم وشاگرد خاص او به شمار می رفت.گفتنی است در برخی از نوشته ها ،به نام حضرات آیات:ملا محمد تقی دهکردی ،میرزا ابوالمعالی کرباسی ،میر سّید محمد تقی مدرس، سیّد ابوالقاسم دهکردی  ومیرزا منیر الدین بروجردی اشاره شده است.

ویژگیهای معنوی وفضایل اخلاقی: حاج اقا رحیم ارباب در جامعیت علم وعمل ،فضیلت دینداری و رعایت دقایق اخلاقی،حداعلای قدس وپاکی ،زهد وتقوی در زمان خود یگانه بود. کارهای شخصی اش را خود انجام می داد، کسانی را که بر او وارد می شدند،حتی خردسالان، احترام می گذاشت وفروتنی او زبانزد بود. در برخورد با نظر مخالف ،بسیار متین ، منطقی واخلاقی بود؛ با طبقه جوان به ویژه روشنفکران، رفتاری عاطفی و پسندیده داشت. ایشان در تمام مدت عمر خود به نامحرم نگاه نکرد و کلمه ای تهمت ، غیبت یا بی ادبی از او دیده و شنیده نشد. در جامعه ، عنایت وتوجه ویژه ای  به مردم داشت ودر رفع گرفتاریهای آنها اهتمام زیادی مبذول می داشت. مرحوم ارباب درباره علت طول عمر خود فرموده بود:(( در زندگی، ابداٌ بدخواه کسی نبوده ام،مخصوصا نسبت به خویشان ونزدیکان خود که همیشه خیرخواه آنها بوده ام. لذا خداوند به من طول عمر عنایت کرد.))فضایل اخلاقی ارباب ،نمونه رونوشتی از خلق وخوی پیامبر (ص)وپیشوایان دین- علیهم السلام – بود. در گفتارش آثار تعقل واندیشه آشکار بود ودر سخن ،تأمل ودرنگ می کرد وشنونده را منتظر می گذاشت. مجلس او صدر وذیل نداشت وبا دوستان در جلسه درس، حلقه وار می نشست ودر هر مجلسی که وارد می شد، در پایین می نشست. اعتماد به نفس وآرامش روحی  او به اندازه ای بود که پرتوآن، دیگران را نیز در برمی گرفت و شخص در حضور او بود،شبهه وتزلزلی در خود احسساس نمی کرد. مرحوم ارباب تلاش بسیاری در تهذیب وتزکیه نفس داشت ودر آداب ونوامیس شرع،محکم واستوار بود. وی مقید بود حتی مستحبی از مندوبات شرع را که استحبابش قطعی وانجامش ممکن بود،ترک نکند. در محفل ارباب از هر دری سخنی می رفت، جز مادیات ودر کلام وخاطرش همه چیز می گذشت جز زخارف دنیا.او زندگی بسیار زاهدانه وخالی از تجمل داشت.قوت غالبش نان،ماست،دوغ وپنیر بود. از عواید املاک وارث پدری به اندازه مخارج بر می داشت. وبقیه را به کشاورزان می داد. ایشان به زارعانی که آن زمین ها را گرفته بودند،فرموده بود:من حلال کردم تا رزقتان حرام نباشد. دودانگ خانه را که به همسرش واگذار کرد تا به هنگام رحلت از دنیا نامش در زمره فقرا باشد.

جایگاه والای ارباب در علوم اسلامی:  آیت الله ارباب ازمجتهدان بزرگ وفقیهان سترگ جهان تشیع قرن چهاردهم هجری در رشته های  مختلف عقلی ونقلی به شمار می رفت. اجتهاد وجامعیت وعظمت مقام علمی اودر مورد تصدیق علما وبزرگان بود، چنانکه مرحوم آیت الله حاج سیّد جمال الدین گلپایگانی – از مراجع تقلید در نجف اشرف –فرموده بود: (( نظیر آقای ارباب در نجف اشرف یا اصلا نیست ویا بسیار اندک است.))ایشان در استنباط احکام شرعی ،مشربی معتدل ومتوسط مابین اصولی واخباری داشت ودر فلسفه ،پیرو حکمت متعالیه صدرایی وخویی ،محققی کامل ومدرسی ماهر در آن بود.

صفحه مورد نظر یافت نشد

مشاهیر ادب و فقاهت تخت فولاد اصفهان

بابا رکن الدین (بابا رکن الدین ) در عرفان نظری وعلمی جایگاهی رفیع دارند، ایشان …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *