خانه / اخبار / مشاهیر ادب و فقاهت تخت فولاد اصفهان

مشاهیر ادب و فقاهت تخت فولاد اصفهان

آیت الله سیّد محمّد باقر درچه ای

فرزند آقا سیّدمرتضی ازاکابرعلماء ومجتهدین وبزرگان مدرسین در سال (۱۲۶۴ ق) در شهر درچه متولد گردیدند. پدرشان فرزند سیّد احمدبن سیّدمرتضی بود ند واز اعقاب سیّد محمّد میرلوحی سبزواری از شاگردان میر داماد وشیخ بهایی در عصر صفویه بوده اند . سید محمد باقر درچه ایی با سی ویک واسطه به امام هفتم (علیه السّلام) می رسند واز اولاد «موسی الثانی» (معروف به ابی سبعه) محسوب می شوند وبدین سبب ایشان را ((موسوی)) لقب داده اند. سیّد محمّد باقر در سن هفت سالگی ،در همان درچه از ملا محمود مکتبدار،فراگیری قرآن را آغاز کردند و سپس کتابهای گلستان سعدی ،ترسّل، نصاب و ریاضیات و برخی از آنچه درمکتب خانه ها متداول بود را گذراندند و با توصیۀ ملا محمود به پدرشان (سیّد مرتضی) در دامۀ تحصیل،مدتی نیزنزد پدر،ادبیات عرب وفقه آموختند، سپس راهی حوزۀ اصفهان شدند و در کنار برادر بزرگترشان، سیّدمحمد حسین ،سکونت گزیدند. با برخورداری از حافظۀ قوی وهوشی سرشاراز اساتید این حوزه نیز بهره مند شدند که از این اساتید می توان به حاج شیخ ابوالمعالی کلباسی،میرزا محمد باقر موسوی خوانساری چهارسویی، شیخ  محمد باقر نجفی ومیرزا محمد حسن نجفی اصفهانی اشاره کرد.پس از آن راهی حوزه نجف اشرف گردیده و در آنجا به مدت ۱۲ سال ساکن شدند. اساتید ایشان عبارت بودند از: میرزا محمد حسن شیرازی(میرزای اول)، سیّدحسین کوه کمره ای وحاج میرزا حبیب الله رشتی. به سال ۱۳۰۳ به اصفهان برگشتند و در مدارسی مانند نیم آورد ومسجد نو بازار به تدریس پرداختند ودر مسجد بازارچه حمام وزیر، نزدیک درب امام،امامت می نمودند. ایشان هفته ای دوشب در درچه و دو شب در اصفهان در خانه وسه شب در مدرسه می ماندند و تا هنگام وفات از این قاعده تخلف ننمودند. آیت الله سیّد محمدباقر درچه ای در اصهان در رشته های مختلف علوم متداوله، صرف ونحو،منطق، معانی وبیان، حساب وهندسه وسایر علوم ریاضی،هیئت ونجوم، طب، فلسفه واصول فقه،تحصیل کردند ودر هریک محققانه پیش می رفتند.ویژگی های اخلاقی وخصوصیات بارز معنوی در شخص ایشان بسیار بود. به طوری  که در زهد،سخت کوشی وبه ویژه نظم سرآمد ومشهور بودند.از حیث زندگی،چه در زمان تحصیل و چه در اوج درجات علمی مرجعیت کل؛ قانع وفقیرانه می زیستند. به طوری که حالات و رفتار ایشان و مراتب زهد، قدس وتقوای همواره در تربیت اخلاق دانشوران با استعداد تأثیر شگرف وژرف داشت وبا وجود جاری شدن سیل وجوهات به سویشان همواره به ظواهر دنیوی بی اعتنا بودند. به طوری که یکی ازدست پروردگان ایشان در توصیف پرهیزگاریشان آورده است: (( آن بزرگ در علم تقوا آیتی بود عظیم وبه حقیقت جانشین پیامبر اکرم «صلی الله علیه وآله» وائمۀ معصومین« علیه السّلام» بود.در سادگی وصفای روح ،بی اعتنایی به امور دنیوی فرشته ای بود که از عرش به فرش فرود آمده بود وبرای تربیت خلایق با ایشان همنشین شده است.)) با این  که حدود ده سال  مرجعیت در ایران منحصر به ایشان بود با این حال فقط بخشی از وجوهات را می پذیرفتند وخود رادر نهایت فقر وسادگی زندگی میکردند .سیّد محمد باقر درچه ای در تعبد نیز سرآمد بودند ومیزان ارادت ایشان به اهل بیت پیامبر(صلی الله علیه وآله) ومقام ائمۀ اطهار (علیه السلام) بسیار بود،به طوری که در تمام احوال به ویژه هنگام مشکلات به آنها توسل می جستند. از این رو بسیاری از دست پروردگان علمی ایشان در مسائل علمی و مسائل معنوی نیز به شیوۀ ایشان تأسی جسته اند.علاوه بر اهتمام به برگزاری مراسم مراثی اهل بیت(علیه السّلام) از جمله سوگواری وروضۀ امام حسین (علیه السّلام) ،در زمان مرجعیتشان نیزهمه ساله ایام لیالی قدر وشب عاشورا خود به منبر رفته وپس از نقل احادیث در مورد مصائب اهل بیت (علیه السّلام)  هم خود گریه می کردند و هم مستمعین به شدت می گریستند.از دیگر خصوصیات شخصی سیّد محمد باقر در چه ای نظم ویژه وهمت عجیب ایشان بوده است.انضباط وی در انجام وبرقراری درس مثال زدنی است. در شرایط سخت جوی مثل بارش برف ویا حتی از دست دادن نزدیکان،جلسه درس ایشان تعطیل نمی شد واز این جهت ماجراهای متعددی ازقول شاگردان ونزدیکان وی نقل شده است.ایشان در مراقبت و پرهیز از هر نوع گفتار سخت مراقب بودند .نقطۀ برجسته در زندگی این مجتهد ومدرس بزرگ آن است که وی عالمی مهذب ودانشمندی معتدل ودر معتقدات شیعی به دور از افراط وتفریط بوده واز این جهت،امتیاز قابل ملاحظه ای بر بسیاری از عالمان وروحانیان دیگر این دوره دارند. این گرایش ایشان در برخی از شاگردان وی وضوح بیشتری داشت که از آن جمله آیت الله حاج آقا رحیم ارباب از اساتید وعلمای زبدۀ اصفهان بود. یکی از دستآوردهای  حیات پربار سیّد محمد باقر درچه ای علاوه بر ویژگی های معنوی وشخصیتی، پرورش شاگردان بسیاری بود که تعداد قابل ملاحظه ای از آنان به درجات والای علمی درعصر خویش دست یافته اند:سیّد ابوالحسن اصفهانی، سیّد حسین طباطبایی بروجردی ، سیّد حسن مدرس،حاج آقارحیم ارباب، آقا ضیاءالدین عراقی ،میرزا مهدی اصفهانی،محمد حسن طالقانی،شیخ غلامرضا یزدی،سیّد جمال الدین گلپایگانی ،حاج میرزا علی آقا شیرازی ،سیدّمحمد حسن نجفی قوچانی(آقا نجفی قوچانی)،جلال الدین همایی،سیّد عبدالحسین طبیب،میرزا محمد حسن نحوی،میر سید حسن چهار سویی،میرزا محمد حسن کاشانی،سید حسین موسوی بیدآبادی،میرزا محمد حسین میردامادی،ملا حسن دولت آبادی،شیخ محمد حسین اشنی،میرزا محمد حسین جعفری،سیّد محمد علی مبارکه ای،شیخ زین العابدین ابر قویی، محمد جواد صافی گلپایگانی وشیخ محمد باقر زند کرمانی. آیت الله العظمی طباطبایی بروجردی که ازشخصیتهای بارز در تاریخ معاصر ایران بوده است؛بیشتر شخصیت علمی ومعنوی خود را مرهون حوزۀ  اصفهان واز جمله سیّد محمد باقر درچه ای دانسته است.از حیث آثار مکتوب ،آیت الله درچه ای در تألیفات و یا تحریر و نوشته های علمی به ویژه دانشهای فقهی واصولی نیز در حد قابل توجه گام برداشته واکنون تیز تعدادی از آنها برجای مانده است که به تازگی آثار ایشان تحت عنوان « میزان الفقاهه» تاکنون در ۲۰ جلد به همت مجمع ذخایر اسلامی در شهر مقدس قم به طبع آرسته شده است.از آثار ایشان که ضمن این دوره به چاپ رسیده است عبارتند از: ۱- یک دوره هفده جلدی در فقه واصول که مشتمل بر ابواب فقه،اصول، کلام ،  درایه ، رجال ،اخبار واحادیث بوده ومهمترین اثر سیّدمحمد باقر درچه ای محسوب می شود. ۲- تقریرات اصولیه؛ ۳- رسالۀ جبر وتفویض ؛ ۴- حاشیه بر مجمع الرسائل(رساله علمیۀ آیت الله  شیخ محمد حسن گزی )؛ ۵- رساله ای در ولایت ائمۀ اطهار (علیهم السلام)؛ ۶- حاشیه بر اصول دین تألیف شیخ جعفر شوشتری ؛ ۷- حاشیه بر مناسک؛ ۸- حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری ؛ ۹- تعلیقات بر فرائد الاصول به زبان عربی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی ؛ ۱۰- حجیُّةالظن به زبان عربی ، موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی؛ ۱۱- حواشی بر رساله عملیۀ حاج ابراهیم کرباسی، چاپ سنگی، موجود در گنجینۀ چاپ سنگی دانشگاه صفهان؛ ۱۲- حواشی بر رسالۀ علمیۀ شیخ محمد تقی آقا نجفی(نسخه خطی).آیت الله درچه ای  در آستانه سخت گیریهای دولت رضاخانی فوت نمودند وجریان فوت ایشان به این صورت بود که: از جمله برنامه های منظّم سیّد محمد باقر درچه ای ، استحمام وی بود،ایشان همیشه صبح روز جمعه برای نظافت وغسل جمعه به حمام می رفتند و آن روز طبق روال همیشگی به حمام رفتند ناگهان در خزانۀ آب ،هنگام بین الطلوعین ،بدون مقدمه وفات نمودند و از اولین لحظات مردم اصفهان وسایر بلاد گمان داشتند ازغش یا سکته بوده است ؛ اما با توجه به حضور اطبای حاذق که به عیادتشان رفتند مسلم گردید که جان به جان تسلیم کرده اند. برخی نیز معتقدند که وی به شهادت رسیده است. انتشار خبر رحلت ایشان به شهرها یا روستاها باعث روانه شدن تعداد زیادی از مردم به اصفهان گردید ونیز در شهرهای  کوچک وبزرگ ایران وعتبات هم به سوگواری  وتعزیت پرداختند ،پیکر ایشان را روز ۲۹ ربیع ثانی از درچه به اصفهان آورده ومیدان امام مملو از جمعیت گردید. تشییع کنندگان نزدیک به غروب آن روز پیکر را به تخت فولاد رسانده ودر بقعۀ تکیۀ کازرونی ،مقابل مقبرۀ ملاعبدالکریم گزی به خاک سپردند. عده ای از شعرا وادیبان در تعزیت وتاریخ رحلت ایشان اشعاری سروده اند،از جمله ادیب متبحرمیرزا حسن خان جابری انصاری آورده است:

وزصف حق الیقین هم شد یکی بیرون وگفت

حشر باقر باد فردا با امام پنجمین

صفحه مورد نظر یافت نشد

پیام آیت الله کلباسی اشتری به مناسبت شهادت دانشمند هسته‌ای شهید محسن فخری زاده

بسم الله الرحمن الرحیم انالله واناالیه راجعونقلبمان جریحه دار واشکمان سرازیر شد.سرداری عالم، فاضل، خدوم …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *